A może wspólne czytanie z nastolatkiem? - propozycja nie tylko na Ogólnopolski Tydzień Czytania Dzieciom

Chyba nikogo zaglądającego na ten blog nie trzeba przekonywać o korzyściach wynikających z głośnego czytania dzieciom. Wspólne czytanie - w domu, przedszkolu czy szkole - buduje więź i stymuluje rozwój poznawczy i emocjonalny dzieci. Wiele mówi się o czytaniu dzieciom młodszym lub nieco starszym, niewiele zaś (lub prawie wcale) o wspólnym czytaniu z nastolatkami. Brzmi jak herezja? A może warto i o tym pomyśleć?
Trwający właśnie XXV Ogólnopolski Tydzień Czytania Dzieciom przebiega pod hasłem "CZYTANIE – MĄDROŚĆ – SIŁA!" - a mądrość i siła potrzebne są w każdym wieku. Dlatego polecam Wam ciekawy artykuł w serwisie Oczarowana Czytaniem: "Najlepsze książki do wspólnego czytania z nastolatkiem". Dowiemy się na przykład, dlaczego warto czytać razem z nastolatkiem, jakie tematy literackie mogą być bliskie sercu młodzieży, które książki pobudzają do dyskusji, jakie gatunki wybierać dla wspólnego czytania, jak wybrać odpowiednią książkę dla swojego nastolatka i jak stworzyć odpowiednią atmosferę. Artykuł podsuwa też pomysły na rozmowy po przeczytaniu książki.
Książki polecane do czytania młodszym i starszym nastolatkom znajdziecie też na "Złotej liście" Fundacji ABCXXI (to beletrystyka oraz publikacje faktograficzne i popularnonaukowe): są to książki dla młodzieży od 12 lat, od 14 lat oraz od 16 lat.
Zachęcam też do wysłuchania podcastu Polskiego Radia Dzieciom (z cyklu "Strefa Rodzica"), pod tytułem "Książka czytana nastolatkom otwiera trudne tematy", o tym między innymi, że głośne czytanie dorastającym dzieciom stwarza doskonałą okazję do ważnych rozmów o problemach, których doświadczają nastolatki w codziennym życiu, a także pozwala pobyć z dzieckiem, wspólnie się pośmiać i budować więź. Wiecie z pewnością, że  czytanie odstresowuje - i to jak!: "Po sześciu minutach czytania stres zmniejsza się o 60%"? 
Nie zapominajmy też, że wciąż trwa (do 23 czerwca) akcja #TataTeżCzyta. W publikacji "Supermoc książek" - którą można pobrać ze strony internetowej akcji - znajdują się także strony poświęcone wspólnemu czytaniu z dorastającym dzieckiem (wiek 11-12 lat i 13+) oraz rozmowom o przeczytanych książkach.

Ekslibrisy - trochę historii, garść niezbędnych wiadomości, propozycje zajęć. Materiały nie tylko dla bibliofilów

"Biblioteka. Otwierasz. Odkrywasz" to hasło tegorocznego Ogólnopolskiego Tygodnia Bibliotek. Ja zapraszam Was do odkrycia (na nowo) ekslibrisów, czyli znaków własnościowych książki, poznania ich długiej i bogatej historii oraz do oglądania ciekawych grafik (bo ekslibrisy to przecież często małe dzieła sztuki) - dawnych i współczesnych. Może też do stworzenia własnego ekslibrisu? Książek przecież na pewno macie wiele... Materiały, które Wam w tym pomogą, zebrałam w wykazie "EKSLIBRISY - trochę historii, garść niezbędnych wiadomości, propozycje zajęć".
Projektowanie własnych ekslibrisów to doskonały pomysł na biblioteczne, plastyczne czy komputerowe zajęcia z dziećmi. Ja przeprowadziłam takie warsztaty w tym tygodniu. Ich młodzi uczestnicy dowiedzieli się, co to jest ekslibris, poznali jego historię i zapoznali się z ciekawymi przykładami - dawnymi i współczesnymi ekslibrisami. Nie zabrakło przy tym ciekawostek i humoru. Następnie dzieci same projektowały swoje ekslibrisy (rysując na kartkach lub w programie komputerowym Paint). Przygotowując się do zajęć odkryłam, że przecież nie mam swojego ekslibrisu. Postanowiłam więc nadrobić zaległości (świetnie sprawdziła się Canva, program do projektowania grafiki). Wymyśliłam swój znak własnościowy, a potem zaczęłam tworzyć dla znajomych bibliofilów. Stwierdziłam, że to może być świetna - i pożyteczna - zabawa, okazja do kreatywności i rozwijania swoich umiejętności. 

Trzeba tylko pamiętać o niezbędnych elementach ekslibrisu: napisie "ex libris" czyli oczywiście "z ksiąg", nazwie właściciela książki - to może być osoba lub instytucja, oraz rysunku związanego z owym właścicielem, charakteryzującym go, nawiązującym do jego zainteresowań, zawodu, pełnionej roli czy też nazwiska. Zresztą - więcej przeczytacie w publikacjach prezentowanych w moim wykazie.

A jeżeli nie chcecie sami wymyślać swojego ekslibrisu - nic straconego! Wystarczy wejść na stronę Muzeum Królewskiego Łazienki w Warszawie i skorzystać z darmowego generatora ekslibrisów. Otrzymacie gotową, spersonalizowaną grafikę do oznaczenia książek z Waszego księgozbioru. 

Pedagogika cyrku - materiały dla nauczycieli. Żonglowanie? - dobry pomysł na Światowy Dzień Cyrku

W sobotę, 18 kwietnia, obchodzimy Światowy Dzień Cyrku. 
Przygotowałam więc dla Was wykaz ciekawych materiałów (z książek i czasopism), do których warto sięgnąć: "Pedagogika cyrku".
Ten dzień bowiem to doskonała okazja, by dowiedzieć się więcej o pedagogice cyrku. Jest to metoda wspierania wszechstronnego rozwoju człowieka na różnych etapach życia - od małych dzieci po seniorów. Można ją stosować w pracy indywidualnej i grupowej.
Wykorzystuje w tym celu różne zabawy i umiejętności cyrkowe - zwłaszcza żonglowanie. Doskonale sprawdza się ono w terapii i rehabilitacji, w pracy z uczniami z dysleksją,  ADHD, dziecięcym porażeniem mózgowym, niepełnosprawnością umysłową. Żonglowanie wspiera koncentrację i uważność, poprawia koordynację wzrokowo-ruchową i szybkość reakcji, motorykę małą i dużą, wpływa dodatnio na  pracę mózgu; sprzyja utrzymywaniu równowagi i właściwej postawy ciała. Uczy też cierpliwości i wytrwałości, rozwija pewność siebie. To również doskonała forma aktywnego wykorzystania wolnego czasu, odstresowania i relaksacji - dla dzieci i dorosłych. 

A zatem: uczmy się żonglowania! Jak? - dowiecie się oglądając tutoriale w serwisie YouTube: na przykład na kanale Nestor Studio - playlista "Żonglerka od Dziecka dla Dziecka. Nauka Żonglowania" (dowiecie się jak zacząć, jak samodzielnie zrobić piłki, jak żonglować 1, 2 i 3 piłkami, jak żonglować w parach, poznacie też zasady bezpieczeństwa). Można też zajrzeć na kanał Edukacja sportowa - Kapu Tricking.

Pedagogikę cyrku wykorzystuje w Polsce Stowarzyszenie Pedagogów i Animatorów Klanza, które działa w Polsce od 25 promując pedagogikę zabawy jako metodę pracy z grupą. Mniej znana jest Fundacja Sieć Pedagogiki Cyrku, istniejąca od roku 2019; jej celem jest rozpowszechnienie wiedzy oraz metod z zakresu tej dziedziny edukacyjnej. Na jej stronie internetowej znajdziecie wiele ciekawych materiałów na temat cyrku, żonglowania i terapii śmiechem oraz propozycje gier i zabaw.

Powrót do kolorów. O chromoterapii, wpływie kolorów na nasze samopoczucie i symbolice barw

Dzisiaj wracamy do kolorów - i w naturze (mamy już oficjalnie wiosnę!) i na blogu (poprzedni wpis poświęcony był zabawom z kolorem, czyli zajęciom dla dzieci).
Tym razem proponuję Wam materiały o terapeutycznym odziaływaniu kolorów (i światła) oraz ich wpływie na nasze samopoczucie, nastrój, zdrowie. Wskazaniami do chromoterapii są np. zachowania agresywne, nadpobudliwość psychoruchowa; niepełnosprawność intelektualna; apatia, depresja, stany lękowe. Wykorzystanie kolorów to również sposób na usunięcie nadmiernego napięcia, zrelaksowanie się i odpoczynek. W opracowanym przeze mnie adnotowanym wykazie książek, artykułów z czasopism i materiałów online "Chromoterapia (koloroterapia) w pracy z dziećmi i dorosłymi" znajdziecie m.in. publikacje dla pedagogów wykorzystujących chromoterapię w pracy z dziećmi z niepełnosprawnością intelektualną czy też poradniki o charakterze popularnym.
A teraz - na dodatek - jeszcze kilka interesujących "kolorowych" materiałów:

• "Kolory i emocje - czy jest między nimi związek?" - w podcaście Gazety Wyborczej "Zdrowa rozmowa" Margit Kossobudzka mówi o tym, jak się czujemy w otoczeniu różnych kolorów
• "Jak kolory wpływają na samopoczucie? I co mogą o Tobie powiedzieć" - rozmowa z Anetą Szczepańską, koloroterapeutką - do wysłuchania w serwisie YouTube na kanale Julii Wizowskiej "Z duchem natury"
• "Kolory w kulturze, filmie i na lekcji" - propozycja wykorzystania symboliki kolorów jako tematu lekcji języka polskiego lub zajęć międzykulturowych. To materiał o filmach (dla młodego i dorosłego widza), książkach i pomocach dydaktycznych - do wysłuchania i obejrzenia w w serwisie YouTube na kanale Polska Półka Filmowa. Nauczyciele mogą tu znaleźć inspiracje do swoich zajęć. Polskie kino prezentuje dr Agnieszka Tambor z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

Sprawa podstawowa: higiena cyfrowa! Poradniki dla dzieci, młodzieży, rodziców i nauczycieli

Czy możemy uwolnić się spod przemożnego wpływu urządzeń ekranowych i internetu na nasze życie? Czy możemy korzystać 

ze smartfonów, tabletów itp. na własnych zasadach, świadomie i bezpiecznie; używać, a nie nadużywać? Czy możemy chronić nasze dzieci i naszych uczniów przed nadmiernym korzystaniem z nowych technologii i ich negatywnym wpływem? 

Odpowiedź na te pytania znajdziecie w świetnych książkach, artykułach i publikacjach online o higienie cyfrowej, czyli o korzystaniu z technologii w sposób chroniący nasze zdrowie. Zebrałam je w adnotowanym wykazie "Higiena cyfrowa - czyli jak dzieci, młodzież i dorośli mogą używać urządzeń ekranowych w sposób korzystny dla zdrowia". Wybór odpowiedniej publikacji ułatwią dokładne opisy. Są wśród nich publikacje dla dorosłych, dla młodzieży i dla dzieci. Dla rodziców i nauczycieli. Są poradniki, testy (warto zacząć od przeprowadzenia Testu Higieny Cyfrowej!), scenariusze zajęć, ćwiczenia, plakaty, infografiki. A przede wszystkim - praktyczne zalecenia, rady i wskazówki, które pomogą młodzieży i dorosłym w kształtowaniu zdrowych nawyków i dokonywaniu świadomych wyborów

Polecam Wam zwłaszcza napisane przystępnie i z humorem książki Magdaleny Bigaj, medioznawczyni, badaczki i działaczki społecznej, a także twórczyni Fundacji Instytut Cyfrowego Obywatelstwa. Przez wiele lat pracowała dla firm ze świata nowych technologii, a obecnie bada ich wpływ na społeczeństwo i działa na rzecz praw człowieka w internecie. Jest pomysłodawczynią i współautorka Ogólnopolskiego Badania Higieny Cyfrowej, laureatką Nagrody Korczaka za działania na rzecz praw dziecka w przestrzeni cyfrowej. Polecam też gorąco rozmowę z Magdaleną Bigaj - o książce dla młodzieży "Twój telefon, twoje zasady", o tym, jak nie dać okradać się z czasu, jak korzystać z nowych technologii na własnych zasadach i co jest lepsze niż zakazy (do obejrzenia i wysłuchania na portalu Higiena Cyfrowa, prowadzonym przez Instytut Cyfrowego Obywatelstwa).

Wykaz, który Wam dzisiaj prezentuję, może być też moim wkładem w rozpoczętą niedawno kampanię "Zaloguj się do relacji", o której pisałam tutaj.

"... myślę zawsze po polsku". Materiały edukacyjne na Rok Andrzeja Wajdy

    Odbierając Oscara za całokształt twórczości Andrzej Wajda powiedział: "Będę mówił po polsku, bo chcę powiedzieć to, co myślę, a myślę zawsze po polsku". 
    Od niedawna w sieci dostępny jest „Niezbędnik filmowy” poświęcony twórczości reżysera, który opowiadał o Polsce i o polskich sprawach,  przekonując, że „nikt za nas tego nie zrobi”, jak czytamy we wstępie do publikacji.
Jest to kompleksowy materiał edukacyjny dla nauczycieli szkół ponadpodstawowych, przygotowany przez ekspertów: Annę Równy z Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy, Adama Rębacza z Muzeum Historii Polski oraz filmoznawczynie Dianę Dąbrowską i Agnieszkę Morstin. Znajdziemy tu omówienia filmów Andrzeja Wajdy, a także komentarz filmoznawcy do każdego z nich oraz tematy lekcji i powiązane z podstawą programową propozycje zadań dla uczniów (z zakresu języka polskiego, etyki, historii, WOS i edukacji obywatelskiej). Dzieła omawiane w Niezbędniku są dostępne bezpłatnie na platformie edukacyjnej filmnest.pl oraz w serwisie 35mm.online, a sam Niezbędnik można pobrać jako plik PDF.
    Prawdziwą skarbnicą materiałów i dokumentów jest też portal Wajda.pl, dzieło Fundacji Kyoto - Kraków Andrzeja Wajdy i Krystyny Zachwatowicz-Wajdy. Znajdziemy tu oczywiście kalendarium oraz omówienie twórczości filmowej (od "Pokolenia" z 1955 r. po "Powidoki" z roku 2016) i spektakli teatralnych. Sporo materiałów poświęconych jest działalności publicznej Wajdy i projektom, w które był zaangażowany (Stowarzyszenie Filmowców Polskich, Solidarność, Senat RP, Muzeum II Wojny Światowej, Europejskie Centrum Solidarności w Gdańsku czy Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha w Krakowie to tylko niektóre z nich).
A ponadto w serwisie: korespondencja, zdjęcia, rysunki, obrazy (od tej strony Andrzej Wajda jest mniej znany, a to przecież malarstwo inspirowało go przy tworzeniu filmów), spis aktorów i współpracowników związanych Wajdą, wybór tekstów poświęconych reżyserowi oraz informacje o książkach, filmach i wystawach o nim. A to jeszcze nie wszystko...
    Kolejnym godnym polecenia miejscem w sieci, do którego możemy sięgać przygotowując zajęcia edukacyjne, jest

Relacje w cyfrowej codzienności. Nie daj się wchłonąć przez cyberprzestrzeń! - o nowej kampanii społecznej

Rozpoczyna się właśnie ogólnopolska kampania społeczna pod hasłem "Zaloguj się do relacji". Jej celem jest uświadomienie nam wpływu technologii na codzienne relacje oraz promowanie higieny cyfrowej - zwłaszcza wśród dorosłych, których zachowania stanowią wzór dla dzieci i młodzieży. 
Zastanawiamy się nad zakazem korzystania przez dzieci z mediów społecznościowych, tymczasem sami często jesteśmy od nich uzależnieni. Każemy odłożyć telefon, a sami go nadużywamy izolując się od bliskich. Warto zacząć od samych siebie...
Pomóc nam w tym może właśnie kampania "Zaloguj się do relacji", której organizatorami są: Grupa Agora, IAA Polska, agencja Havas Play.

Partnerzy merytoryczni (Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, Fundacja „Instytut Cyfrowego Obywatelstwa” oraz Fundacja Panoptykon) opracowali materiały poświęcone higienie cyfrowej, które znajdziemy na stronie internetowej kampanii. Dzięki nim poznamy sposoby wdrażania w życie zasad korzystania z urządzeń ekranowych w domu (dotyczące: czasu korzystania z urządzeń ekranowych; planowania aktywności bez ekranów wspierających rozwój; odpoczynku, tworzenia przestrzeni dla relacji rodzinnych, kontroli rodzicielskiej oraz edukacji i bezpieczeństwa online). 

Materiały te zgromadzone są w 5 działach - to 5 kroków, które pozwolą zadbać o relacje z bliskimi: ogranicz liczbę powiadomień, kontroluj czas scrollowania, jedz posiłki bez ekranów, ogranicz nagrywanie i fotki, zrezygnuj z telefonu przed snem. 

W realizacji tych kroków, wspierających zdrowie fizyczne, psychiczne i społeczne użytkowników nowych technologii oraz uzdrawiających relacje międzyludzkie, pomogą praktyczne wskazówki i rady. 

A ja na koniec chciałabym zachęcić Was do obejrzenia i wysłuchania bardzo ważnej rozmowy z dr Lidią Popek, psychiatrą dzieci i młodzieży: "Rozwój dzieci zaczyna się od relacji, a nie od ekranów" - o tym, "jak przebiega rozwój emocjonalny i społeczny dziecka od pierwszych lat życia aż po okres adolescencji - i jak ogromny wpływ mają na ten proces rodzice, otoczenie i… obecność ekranów". Materiał przygotowała Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę.

Lutowe święta nietypowe: materiały dla nauczycieli na blogu

Luty obfituje w święta nietypowe, które obchodzimy również w przedszkolach i szkołach, bo dotyczą spraw ważnych także dla dzieci i młodzieży.
Są to: 
Dzień Bezpiecznego Internetu - w tym roku przypada 10 lutego, 
Europejski Dzień Numeru Alarmowego 112 - 11 lutego, 
Międzynarodowy Dzień Walki z Rakiem Dzieciństwa - 15 lutego, 
Dzień Nauki Polskiej - 19 lutego,
Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego - 21 lutego,
Ogólnopolski Dzień Walki z Depresją - 23 lutego.
Dni tematyczne pełnią funkcję edukacyjną, mają za zadanie zwrócenie naszej uwagi na ważne tematy, uwrażliwienie nas na problemy innych ludzi, pogłębienie wiedzy. Ale święta nietypowe to również okazja do wspólnej zabawy czy po prostu miłego spędzenia czasu - Walentynki 💗czy Dzień kota (17 lutego) to znakomite przykłady takich świąt (bardzo potrzebnych w tym zimowym miesiącu).
Na blogu pojawiło się dotąd wiele wpisów, w których prezentowałam materiały wspomagające nauczycieli w przygotowaniu ciekawych zajęć czy uroczystości. Dzięki nim możecie szybko dotrzeć do interesujących scenariuszy zajęć, programów, filmów, bajek, audycji radiowych, książek oraz poradników dla nauczycieli.

W lutym nie brakuje również "smakowitych" świąt: za nami już Dzień Naleśnika (2.02) i Dzień Ciasta Marchewkowego (3.02), ale za to dziś mamy Światowy Dzień Nutelli, a jeszcze czeka nas Dzień Pizzy (9.02) i Dzień Kabanosa (26.02). Takie święta z przymrużeniem oka... 😉.

Patroni roku 2026: w kręgu kultury i sztuki. Przewodnik po archiwach Polskiego Radia

Uwaga, uwaga! Otwieramy skarbiec, jakim są bogate archiwa Polskiego Radia!

Przygotowałam dla Was kolekcję Wakelet W kręgu kultury i sztuki. Patroni Roku 2026 w archiwach Polskiego Radia: Józef Czapski, Mieczysław Fogg, Józef Maksymilian Ossoliński, Sergiusz Piasecki, Andrzej Wajda. Jest to swoisty przewodnik po ciekawych, wartościowych audycjach radiowych, poświęconych patronom tego roku. Są wśród nich postaci szczególnie zasłużone dla polskiej kultury, twórcy i artyści z dziedziny literatury, filmu i teatru, muzyki, malarstwa, a zarazem świadkowie historii. 

Sięgnijmy po głosy z przeszłości, wysłuchajmy audycji z lat minionych, które przybliżą nam tegorocznych Patronów i ich twórczość. Ich losy nierozerwalnie związane są z polską kulturą i historią. Kolejne dni z pewnością będą przynosić nowe interesujące audycje, a więc - kolekcja będzie się rozrastała.

Materiały zgromadzone w kolekcji przydatne będą na lekcjach języka polskiego, pomogą w przygotowaniu szkolnych wystaw, gazetek i audycji oraz rozmaitych imprez związanych z patronami roku. 
No i pamiętajmy - rok 2026 to również Rok Polskiego Radia (dla upamiętnienia setnej rocznicy rozpoczęcia regularnego nadawania programu w kwietniu 1926 roku).